Kędzierzyn-Koźle
Kędzierzyn-Koźle jest tworem miejskim, na który składają się dwie, wymienione w nazwie miejscowości oraz dawne wsie, takie jak Sławęcice, Kłodnica, Blachownia i inne. Kędzierzyn nie posiada cennych zabytków, ponieważ jest stosunkowo młodym miastem. Przeciwieństwem jest Koźle, gdzie zachowały się budynki mieszkalne z XVIII i XIX wieku, stojące w miejscu wcześniejszych budowli. Brak cennych siedzib mieszczańskich rekompensuje zachowany w całości układ urbanistyczny otoczony parkiem, położony nad brzegiem rzeki. Wizyta w celach turystycznych w Kędzierzynie-Koźlu oznacza wizytę w tym drugim, ponieważ w Koźlu właśnie znajdują się niemal wszystkie najcenniejsze budowle tego miasta.
Kościół parafialny p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej wzniesiony w latach 1864-1869 w stylu neogotyckim. We wnętrzu wyposażenie z okresu budowy świątyni oraz barokowe obrazy z XVIII wieku.
Zamek wzniesiony w XIII/XIV wieku jako rezydencja książąt kozielskich. Przebudowany w latach 1563-1584 i w roku 1578, kiedy wzniesiono skrzydło wschodnie i basteję w narożniku. W XVII wieku wzniesiono skrzydło południowe, w miejscu którego w XIX wieku wybudowano kamienicę mieszkalną. Dawne przedzamcze nazywane Nowym Zamkiem w XIX wieku zostało przebudowane na szpital garnizonowy, a dzisiaj jest zdewastowane i opuszczone. Z głównego zamku zachował się zarys murów obronnych z wieżą i basteją. W odbudowanej wieży mieści się punkt widokowy.
Twierdza w Koźlu zaczęła powstawać w 1774 roku według planów Gerharda Corneliusa von Walrawe. Była rozbudowywana w latach 1780-1783 i 1787-1792. Jeszcze na początku XIX wieku były prowadzone prace mające na celu jej modernizację. W 1874 rozpoczęto likwidację nieprzydatnej twierdzy i niwelowanie terenu, aż do lat 30-tych XX wieku. Zachowały się jedynie jej fragmenty: Reduta Większycka, fragmenty redut Rogowskiej i Krzyżowej oraz dawne Koszary. W parku miejskim, który powstał w miejscu obwodu zewnętrznego czytelne są obwałowania ziemne z fosami. Po drugiej stronie Odry zachowały się fragmenty redut: Na Ostrówku, Orla, Kobylnicka i Kłodnicka. Niemal w całości istnieje charakterystyczny Fort Fryderyka, nazywany Basztą Montalamberta. Na początku XX wieku nadbudowana o jedną kondygnację, zachowała się do dzisiaj w ruinie. Stoi na terenie dawnego browaru, spalonego w 1945 roku.
Kościół Parafialny św.Zygmunta wzmiankowany w 1295 roku. Budowę obecnej świątyni rozpoczęto przed 1414 rokiem. Opuszczony i częściowo zniszczony był odbudowywany po 1570 roku. W XIX wieku podczas kolejnej przebudowy nadano mu cechy neogotyckie. Z tego okresu pochodzi też wystrój wnętrza kościoła.
Zespół klasztorny franciszkanów z kościołem parafialnym p.w. NMP wzniesiony w latach 1751-1753. Po 1810 roku był zamieniony na arsenał i magazyn. Odnowiony w 1930 roku z przeznaczeniem na cele sakralne. Wewnątrz zachowało się barokowe wyposażenie i polichromia.. Obok budynek klasztorny z 1753 roku. Wielokrotnie przebudowywany.
W dzielnicy Sławęcice istniał przed 1945 rokiem pałac książąt Hohenlohe-Ingenfilen. Zniszczony obiekt został rozebrany, jednak zachował się park z XIX wieku oraz charakterystyczny pawilon ogrodowy z 1802 roku. Obok ruiny Domu Ogrodnika z 1830 roku.
Pozostałości dawnego obozu w Sławęcicach-Blachowni, który był filią obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Na miejscu zachowały się pozostałości bunkrów, wież wartowniczych oraz budynek krematorium. W centralnym miejscu znajduje się pomnik poświęcony pamięci więźniów.
Największy port rzeczny na Odrze powstał w latach 1891-1908. W chwili obecnej doszczętnie zdewastowany i rozkradziony. Pozostały 3 baseny z nabrzeżami, ruiny budynków, bocznic kolejowych oraz urządzeń portowych.
Kościół parafialny p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej wzniesiony w latach 1864-1869 w stylu neogotyckim. We wnętrzu wyposażenie z okresu budowy świątyni oraz barokowe obrazy z XVIII wieku.
Zamek wzniesiony w XIII/XIV wieku jako rezydencja książąt kozielskich. Przebudowany w latach 1563-1584 i w roku 1578, kiedy wzniesiono skrzydło wschodnie i basteję w narożniku. W XVII wieku wzniesiono skrzydło południowe, w miejscu którego w XIX wieku wybudowano kamienicę mieszkalną. Dawne przedzamcze nazywane Nowym Zamkiem w XIX wieku zostało przebudowane na szpital garnizonowy, a dzisiaj jest zdewastowane i opuszczone. Z głównego zamku zachował się zarys murów obronnych z wieżą i basteją. W odbudowanej wieży mieści się punkt widokowy.
Twierdza w Koźlu zaczęła powstawać w 1774 roku według planów Gerharda Corneliusa von Walrawe. Była rozbudowywana w latach 1780-1783 i 1787-1792. Jeszcze na początku XIX wieku były prowadzone prace mające na celu jej modernizację. W 1874 rozpoczęto likwidację nieprzydatnej twierdzy i niwelowanie terenu, aż do lat 30-tych XX wieku. Zachowały się jedynie jej fragmenty: Reduta Większycka, fragmenty redut Rogowskiej i Krzyżowej oraz dawne Koszary. W parku miejskim, który powstał w miejscu obwodu zewnętrznego czytelne są obwałowania ziemne z fosami. Po drugiej stronie Odry zachowały się fragmenty redut: Na Ostrówku, Orla, Kobylnicka i Kłodnicka. Niemal w całości istnieje charakterystyczny Fort Fryderyka, nazywany Basztą Montalamberta. Na początku XX wieku nadbudowana o jedną kondygnację, zachowała się do dzisiaj w ruinie. Stoi na terenie dawnego browaru, spalonego w 1945 roku.
Kościół Parafialny św.Zygmunta wzmiankowany w 1295 roku. Budowę obecnej świątyni rozpoczęto przed 1414 rokiem. Opuszczony i częściowo zniszczony był odbudowywany po 1570 roku. W XIX wieku podczas kolejnej przebudowy nadano mu cechy neogotyckie. Z tego okresu pochodzi też wystrój wnętrza kościoła.
Zespół klasztorny franciszkanów z kościołem parafialnym p.w. NMP wzniesiony w latach 1751-1753. Po 1810 roku był zamieniony na arsenał i magazyn. Odnowiony w 1930 roku z przeznaczeniem na cele sakralne. Wewnątrz zachowało się barokowe wyposażenie i polichromia.. Obok budynek klasztorny z 1753 roku. Wielokrotnie przebudowywany.
W dzielnicy Sławęcice istniał przed 1945 rokiem pałac książąt Hohenlohe-Ingenfilen. Zniszczony obiekt został rozebrany, jednak zachował się park z XIX wieku oraz charakterystyczny pawilon ogrodowy z 1802 roku. Obok ruiny Domu Ogrodnika z 1830 roku.
Pozostałości dawnego obozu w Sławęcicach-Blachowni, który był filią obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Na miejscu zachowały się pozostałości bunkrów, wież wartowniczych oraz budynek krematorium. W centralnym miejscu znajduje się pomnik poświęcony pamięci więźniów.
Największy port rzeczny na Odrze powstał w latach 1891-1908. W chwili obecnej doszczętnie zdewastowany i rozkradziony. Pozostały 3 baseny z nabrzeżami, ruiny budynków, bocznic kolejowych oraz urządzeń portowych.
